Her ne kadar, dünya harikaları arasında adı geçmese de insan eliyle yapılmış görkemli yapılardan birisidir Çin Seddi.
Batılılar bu yapıyı ilk kez gördüklerinde “Ulu duvar” (The Great Wall) adını yakıştırmışlar bu görkemli yapıya.
Çinlilerse, Changcheng (Uzun Duvar) demişler kendi başyapıtlarına. On bin Li uzunluğunda diyerek görkemine vurgu yapmışlar. On bin Li‘nin Çin’de nicel bir kavram olmanın ötesinde çokluğu simgeleyen bir niteleme olduğunun bilinmesinde yarar var. Herhangi bir çokluk on bin Li’yle nitelenir Çin’de.
Çin Halk Cumhuriyeti’nin kurucusu Mao Zedong’un şu sözü Çin Seddi’nin Çinliler açısından taşıdığı önemi yansıtır.
“Çin Seddi’ne gelmeyen iyi bir han değildir”
Yapılış amaçlarının başında kuzeydeki atlı göçebelerin Çin topraklarına akınlarının önlenmesi gelir.
Bu arada, Hunların, Moğolların ve Mançuların bu duvarı sayısız kez aştıkları bilinmektedir.
Diğer yandan, Çin Seddi’nin yalnız gelişleri değil gidişleri de engellemenin yanı sıra Çin imparatorluğunun görkemini yansıtmayı amaçladığını öne sürenler eksik değildir.
Gelelim Çin Seddi’ne ilişkin doğru bilinen yanlışlara. Eskilerin deyişiyle galatı meşhura.
Çin Seddi, doğuda deniz kıyısından Gobi çölüne uzanmaktadır. Doğu-batı eksenli uzunluğu 5000-6000 km kadardır. Dile getirilen 20 bin kilometreyi aşan uzunluk farklı doğrultularda uzanan duvar bölümlerinin toplamını yansıtır. Doğu-batı eksenli uzunluğu 20 bin kilometre olarak kabul edilirse dünyanın çevresinin yarısına varan bir nicelik söz konusu olacaktır.
Çin Seddi’nin yüksekliği yerine göre 4-6 metre arasında değişmektedir. Tabandaki kalınlığı 7 metredir. Duvar, bir savunma yapısı olmasının yanı sıra arabaların ulaşımına olanak veren bir yol işlevi de görmüştür.
Efsaneye eşdeğer bir başka doğru bilinen yanlışa gelelim.
Birçok kaynakta Çin Seddi’nin aydan görülebilen insan elinden çıkma tek yapı olduğu bilgisi yer alır.
Alçak Dünya Yörüngesi (Low Earth Orbit) kavramına açıklık getirerek önemli bir ayrıntıya değinmekte yarar var. Dünya çevresinde yörüngeye oturtulan çoğu uzay aracı dünyadan 170-2.000 km uzakta konumlanırlar. Bu uzaklıktan bakıldığında Çin Seddi’nin çizgisel bir görüntü sunduğu söylenebilir.
Aydan görünebilirlik bambaşka bir durumdur. Seddin aydan görülebilmesi bir yana görülmesi olasılığından bile söz edilemez.
Kaldı ki, Çin Seddi’nin aydan görünemezliği astronotların tanıklığıyla da doğrulanmıştır.
Bir saç teli 2.688 metre uzaktan görülebiliyorsa Çin Seddi de aydan görülebilir diyerek tartışmayı kapatalım.
Seddin aydan görünebilirliği efsanesinin 1745’te duvarı gören Anglikan din adamı William Stukley kaynaklı olduğunu ekleyelim. O günün koşullarında duvarın görkemini aydan bile görülebilir diyerek betimlemek isteyen Stukley o zamanki sözlerinin yüzyıllar sonra bile gündemde olduğunu bilse nasıl tepki gösterirdi diyerek bitirelim.