Bilbo’nun geçirdiği bu değişimler sebepsiz değillerdir, tam aksine, her değişim Bilbo’nun karşılaştığı Geçiş Mekânları aracılığı ile gerçekleşir. Geçiş Mekanları, Kristen Mcquinn’in yazmış olduğu “Not at Home: Liminal Space and Personal Identity in The Hobbit and Coraline” makalesinde; Geçiş Mekanları, çoğu Fantastik Kurgu eserlerinde önemli bir rol oynayan, okuyucularda “farklı bir dünya” izlenimini uyandıran, sürreal ve rahatsız edici olarak görülebilecek dönüm noktaları şeklinde açıklanmıştır. Mcquinn, bu mekanların, genellikle bir portal veya Coroline’da olduğu gibi bir kapı aracılığı ile erişilebildiğini anlatmış ve bu kapılardan geçen karakterlerin, bir daha eski hallerine dönmemek üzere büyük değişimler geçirdiklerini öne sürmüştür (Mcquinn 14). Geçiş Mekanları, her ne kadar Campbell’in “eşik” teorisi ile benzerlikler taşısa bile, bazı küçük detaylar teorilerin birbirlerinden kolayca ayırt edilebilmelerini sağlayabilir. Misal, Campbell’in “eşik” teorisi, herhangi bir portal bulundurmaz. Yani bu geçitler, klasik bir kapı veya portaldan daha çok, görünmez sınırlardır. Bahsi geçen değişim sadece Kurnaz Kahramanlar için geçerli değildir, Geleneksel Kahramanlardan Geçiş Mekanlarını kullanan karakterler olmuştur. Fakat, Kurnaz Kahramanların, Geleneksel Kahramanlardan daha kompleks ve kusurlu olmaları, karakter gelişimine daha müsait olmalarını sağlar. Bu sebep ile, Geçiş Mekanlarının, Kurnaz Kahramanlar için daha verimli bir araç olduğu öne sürülebilir. Campbell, “eşik” teorisinde, bu geçişlerin kahramanlar için birer meydan okuma veya sınav olduklarını dile getirir, yani Geleneksel Kahramanlar, bu geçişlerden herhangi bir çıkar sağlamazlar, aksine, zaten sahip oldukları özellikleri okuyucuya bir kez daha göstermiş olurlar (Campbell 225). Fakat, Nurtekin Cura, bu teorilerin sadece değişim gerektiren karakterler üzerinde geçerli olacağını savunur. Cura, güçsüz karakterlerin gelişiminin, okuyucuları daha çok etkileyeceğini ve monomit’in sadece bu tür karakterler üzerinde etkili olacağını öne sürer (Cura 643). Hobbitaçısından bakılacak olursa, Tolkien hem “eşik” teorisini hem de Geçiş Mekânlarını kullanır. Mcquinn, kullanılan Geçiş Mekânlarını Shire, Bilbo’nun kapana kısıldığı mağara, Beorn’un evi ve Mirkwood olarak sıralar (Mcquinn 14). Fakat Mcquinn’in kendi tanımına göre Geçiş Mekânları belirli geçitlere sahiptirler, Shire ve Mirkwood herhangi bir kapıya veya portala sahip değildirler. Bu sebeple Shire ve Mirkwood gibi karakter gelişimine katkı sağlayan bölgelerin, Geçiş Mekânlarından daha çok eşikler olarak görülmesi daha doğru olur. Hikâyede kullanılan bazı eşikleri ve Geçiş Mekânlarını sıralamak gerekirse; Bilbo’nun Shire’dan ayrılması ve sadece libidosunu tatmin eden bir kahramandan, tavşana dönüşmesi bir eşik olarak sayılabilir. Bilbo’nun kapana kısıldığı mağara, belirli bir girişi olduğu ve Gollum ile yüzleşmesinin karakter gelişimini etkilediği için bir Geçiş Mekânı olarak sayılabilir. Beorn’un evi herhangi bir meydan okuma veya karakter gelişimi bulundurmamaktadır, bu sebepten ötürü bir Geçiş Mekânı veya eşik noktası olup olmaması hala bir tartışma konusudur. Mirkwood, Bilbo için hem büyük bir sınav olduğu hem de herhangi bir kapı veya portal bulundurmadığı için bir eşik noktası olarak var sayılabilir. Yalnız Dağda, Smaug ile karşılaşmasından önce girdiği gizli kapı, şüphesiz ve tartışmasız bir şekilde bir Geçiş Mekanıdır ve bu geçiş mekânında Bilbo’nun tam anlamı ile bir tilkiye dönüştüğü gözlemlenebilir. Bu değişimi kendisi tarafından da benimsenmiştir, Bilbo artık kendi şansına daha çok güvendiğini, Smaug ile karşılaşmadan hemen önce dile getirir (Tolkien 185). Son olarak Shire’a dönüş, tam olarak bir eşik veya Geçiş Mekânı değildir. Fakat, Bilbo’nun örümceğe dönüşümünü gösterir, Bilbo dünyanın kaderini güç yüzüğünü çalarak değiştirmiş ve kendi hikayesini kitaba dökmeye başlamıştır.
Netice itibarı ile, insanların, Bilbo’nun bir Kurnaz Kahraman olarak sahip olduğu derinliği görememelerinin sebebi o dönemde olan edebi akımlar ve savaştır. Bilbo, Kültürel Kahramanlar açısından bir istisnadır, Kültürel Kahramanlar ile benzeştirilen hayvanlar arasında geçişler yapar. Bu geçişleri hem Campbell’in eşik teorisi ile hem de Geçiş Mekanları teorisi ile yapar. Bilbo’nun karakter gelişimi, günümüz edebiyatında bile nadir olabilecek kadar derin ve komplekstir, her kurduğu cümleden ve her hareketinden farklı anlamlar çıkartılıp teoriler yazılabilir. Her ne kadar 1937 yılında yazılmış olsa da, günümüz edebiyatçılarının tekrardan Kurnaz Kahramanları kullanarak Fantastik Kurgu türünü yeniden canlandırmaları mümkündür. Tıpkı Cura’nın öne sürdüğü gibi, karakter gelişimi okurların ilgisini çeker, ne kadar büyük bir değişim olursa, okuyucu üzerinde bir o kadar büyük etki bırakır. Geleneksel Kahramanların gelişmeye veya düzeltmeye müsait olmayan yapıları ve çoğu yazarın bu karakterleri ısrarla kullanma çabaları, Fantastik Kurgu gibi yüksek bir potansiyele sahip olan bir türün düşüşündeki en büyük sebeplerden biridir. Kurnaz Kahramanlar sayesinde tekrardan şahlanabilecek bu tür, gereken çoğu formüle zaten sahiptir: Geçiş Mekanları, eşik teorisi (monomit) ve Kurnaz Kahraman türü, bu üç formülün kullanımı ve edebiyatçıların orijinal fikirleri ile, Fantastik Kurgunun, insanların ilgisini tekrardan kendisine çekmesi mümkündür.
Kaynakça
-
Campbell, Joseph. The Hero with a Thousand Faces. Princeton University Press, 1949, pp. 1- 377. Access Date 30.05.2025.
-
Cura, Nurtekin. “Bilbo’s Hero’s Journey through the Scope of Campbell’s Monomyth.” RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, no. 17, 2019, pp. 639–650. Access Date 30.05.2025.
(https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/885453).
-
McQuinn, Kristen. “Not at Home: Liminal Space and Personal Identity in The Hobbit and Coraline.”Mallorn: The Journal of the Tolkien Society, no. 60, Summer 2020, pp. 14-18.
Access date 05.05.2025 (https://www.jstor.org/stable/48614899).
-
Tolkien, J.R.R. The Hobbit, or There and Back Again. Harper Collins e-Books. Gobowen School. Access date 05.05.2025
