Türkiye salt bir ülke değil. Bir vatandır Türkiye. Pek çok insanın aklında canlanan bir yüzey alanından çok daha fazlasıdır. Aynı alanda kurulmuş, hatta çok ötesine gitmiş yapılardan çok daha öte bir anlamı var Türkiye’nin. Türkiye belirli bir alan üstüne kurulu bir siyasal programı, özlemi ve bu program için sevk ve idare edilen imkan ve kabiliyetleri de kapsar.
Türkiye belirli bir alanda kaderleri birleşen insanların yurttaş olma mücadelesidir.
Dağarcık Türkiye’de ”Milli Kahramanlar” başlığıyla yayımlanan yazılar işte bu mücadelenin neferlerini anmayı, tanıtmayı amaçlamıştı. Sürdüreceğimizi umuyorum.
Bu yazıyla, Türkiye mücadelesinin başka bir neferini sizlere tanıtmak istiyorum. Komşumuz ünlü kadın matematikçi Prof. Dr. Billur Kaymakçalan sayesinde bu yazı yazılıyor. Billur Hocamızın pek sevgili annesinden bahsediyorum: Türkiye’nin ilk kadın kardiyoloji uzmanı Prof. Dr. Sabahat Kaymakçalan’dan.
Şükrü Kaymakçalan ve Talidomid Faciası
Sabahat Hanım ve merhum eşi ünlü farmakoloji uzmanı Prof. Dr. Şükrü Kaymakçalan Türkiye mücadelesinin öncülerinden. Şükrü Hocamız, Ankara Üniversitesi Farmakoloji Bölümüne ve Eczacılık Fakültesine unutulmaz katkılarda bulundu. Türk çocuklarını Alman ilaç endüstrisinin talidomid maddesi nedeniyle zehirlenmesinin önüne geçen yine Şükrü Hocamızdı. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Süreyya Tahsin Akgün ve Şükrü Kaymakçalan Hocaların bilimsel mütalaalarını gerekçe göstererek bu ilaca ruhsat vermedi. Türk çocukları korkunç bir faciadan kurtuldu.
İnadın ve Azmin Yarattığı Kadın: Sabahat Kaymakçalan
Yönetmen Nurgül Bayram’ın azmiyle maddi gerçekler birleşince ortaya şahane bir belgesel çıktı: Kalplere Dokunan Kadın. 13 Haziran 2026 Cumartesi günü Ankara’daki Doğan Taşdelen Çağdaş Sanatlar Merkezi’nde ilk kez seyirciyle buluştu. (https://12punto.com.tr/kultur-sanat/prof-dr-sabahat-kaymakcalanin-yasam-oykusu-belgesel-oldu-140641) (https://t24.com.tr/kultur-sanat/101-yasindaki-kardiyoloji-uzmani-sabahat-kaymakcalanin-belgesel-filmi-ankarada-izleyiciyle-bulustu,1329253?_t=1782766882330)
Sabahat Hanım kalplere dokundu. Ankara halkı başta olmak üzere, yüreği zorlanan çok insana deva oldu. Öğrenciler yetiştirdi. İmkansızı öğretti, ilham kaynağı oldu.
Ülkenin yoğun ve kısır tartışmaları sürerken, belgesele ve Sabahat Hocanın hayatına kulak kabartanlara ışık oldu. Belgeselin fragmanına bir göz atmanızı hararetle öneririm: https://www.youtube.com/watch?v=aqQYDSwgpaM
Anımsarken Yeniden Yaratmak
Belgesel bir hatırlamadır. Her hatırlama yeniden yaratmadır. Geçmişin olayları onları hatırladığınız ana göre yeniden dizilir, kurgulanır, yeniden şekillenir ve anlam kazanır. Bu belgeselde de böyle oldu. Ama daha da önemlisi belgeselin hazırlık sürecine katılanlar, belgeseli yapanlar, belgeselin seyirciyle buluşmasına aracılık edenler… Kısacası belgeselle birlikte yol yürüyenler hayatlarında yeni anlamlar buldu. Bunların başında da Billur Kaymakçalan Hocamız geliyor. Evinin raflarında bulduğu bir kayıt onu, onun çevresindekileri, geçmişi, şimdiyi ve geleceği değiştirdi.
Evde bulunan kayıt, Billur Hocamızın babası merhum Şükrü Kaymakçalan’ın ölümcül bir hastalığın pençesinde var olma mücadelesi verirken yazdığı bir şiire dairdi. Şükrü Bey kendi şiirini seslendirmiş, kayda almıştı.
Şükrü Bey geçmişten bize sesleniyor: Hiç Kolay Olur mu?
https://www.youtube.com/watch?v=qC1k6-wzn4A&t=5s
”Kolay olmuyor
Yıllarca ilmin devliğini savunup
Sonunda cüceliğiyle felç olmak…
Hiç kolay olur mu?
Suçumu ve günahımı bilmeden,
Savunmam istenmeden,
İdama hüküm giymek,
ve Temyizi olmayan bu cezayı
Kalbim ezilmeden
Dizlerim kesilmeden
Sesim titremeden
Gözlerim yaşarmadan
Kabul etmek.
Yine de isyan etmeyip,
Kadere boyun eğmek…”
Kolay değil Şükrü Hocam. Bir can’ın dünyaya gelip onca iz bıraktıktan sonra ayrılması; Türkiye’nin onca badireler atlatıp mum ışığı titrekliğiyle karanlığı aydınlatması… Hiç kolay olur mu?
Titrekliğe, karanlığın ağırlığına, güçlüklere inat ışımaya devam etmek hiç kolay olur mu?
Kolay olsa mücadeleye değer mi?
İyi ki varsınız!
İyi ki vardınız!
