Site İçi Arama

Aşağıdaki formu kullanarak sitemizdeki yazılarda arama yapabilirsiniz.

O’da Bir Gölge (Metin Erksan)

Şadiye Ceylan

Bak yine o yaramaz çocuk, kaç yıl geçti aradan hala aynı haytalığında, durmuyor yerinde. O kadar da kızardım ona bu kadar aksi olma diye, şimdi yine insanları ağlattığını görüyorum. Hiç düşünmezsin değil mi insanları, hep sen olacaksın önde, senin şu dik kafalılığın yok mu hep başına iş açtı zaten. Ne vardı yani şimdi ölecek daha seninle çok işimiz vardı. Oyunlar oynayacaktık, ben satrançta seni yenecektim, sen yeni filmler çekecektin, ödüller kazanacaktın ve ben seni yine sinirlendirecektim. İş mi bu şimdi, ölecek zaman mıydı? Ne oldu karşı gelemedin ölüme değil mi, dik kafalılığın işe yaramadı. Nerede başlamıştı hikayemiz seninle?

1 Ocak 1929 yılıydı. Soğuk bir gündü, ocak ayı her zaman sert geçer zaten. Her şeye inat çığlığı basmıştın doğar doğmaz. Senin için bu nasıl çocuk böyle dediklerini şu an gibi hatırlıyorum. Zavallı anacığın seni kucağına alacak diye ne çok bağırmış, acı çekmiş, ağlamıştı. Gelmen ailene umut oldu, Çanakkale’ye olduğu gibi. Elbette başarılı olacaktın, elbette asi olacak kendi bildiğini yapacaktın. Sen kan ile sulanmış topraklardan doğmuştun. Sen de Çanakkale gibi geçilmez olacaktın, öyle de oldun hep bildiğini okudun. Sen doğmadan 15 yıl önce bu Çanakkale bilmem kaç milletinin birbiriyle savaştığı yerdi, toprağa ekin ekmedik yıllarca biz torağa insan cesetleri ektik. Ondandır asi ruhun, sorunlara farklı bir gözle bakman. Sende kefensiz cennet yolcularının cesareti var. Sen bağır çağır doğdun o nasıl bir doğum çocuk insan o kadar ağlar mı hiç, ölümün gibi herkesi topaldın yine. Anan sana Metin adını verdi Metin Erksan. Büyük üstad olacaktın vesellam, adının tüm Türkiye tarafından duyulacağını o ağlamandan anlamalıydım. Çanakkale’ye hoşgelmiştin ama pek fazla duramadın oralarda. Topladı ailen bavulu, ver elini İstanbul.

Okula ilk başladığın gün ne de heyecanlıydın, İstanbul’un sokaklarına sığamıştı mutluluğun da atmosfer dışına taşınmıştı. Gülüşlerin de ağlaman gibi milleti toplardı başına. Ağız dolusu ağlayıp ağız dolusu gülmekti seninki. Zamanla büyüdün, bedenin gibi duyguların da büyüdü, yanlış giden, yolunda olmayan şeyler vardı ve sen bunları fark etmeye başladın. Hatırlıyor musun sen de benim gibi lise yıllarını? Hangi liseydi? Pertevniyal Lisesi’ne başladın. Sanatçı ruhunu orada keşfetmiştin. Sonra üniversite kapısı aralandı sana, tam ruhuna uygun bir üniversite ve bir bölüm; İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü. Şimdi orada okuyan öğrenciler şanslarının farkında mıdırlar acaba? Bir zamanlar senin geçtiğin sıralarda şimdi olduklarını bilselerdi nasıl da gurur duyarlardı kendileriyle. Sanatçı ruhun burada olgunlaştı. Sen değil miydin daha öğrenciyken 1950 yılında Yusuf Ziya Ortaç’ın “Binnaz” adlı oyununu senaryolaştırıp sinemaya kazandıran? Böylece beyaz perdeyle de tanışma fırsatın olmuştu. Tabi bundan öncesi de vardı, daha lisedeydin “Kamera” takma adıyla filmleri eleştirip, sinema yazıları yazardın. Yazarlığa da böyle başlamıştın. Unuttum sanıyorsun ama yanılıyorsun, sana dair her şey bende saklı, her şey benliğimde. Sen doğduğunda ben var oldum ve sen ile yok olacağım. İlk filmin “Aşık Veysel’in Hayatı”ydı (1952), hatta burada rejisörlük yapmıştın.

Türkiye’de ilk toplumsal gerçekçi filmi sen yönettin. Toplumun eksik yanlarını, olumsuz yönlerini üç gencin omuzlarına yükledin. (GECELERİN ÖTESİ- 1960) Entellektüel kişiliğin ve her zaman bildiğini okumanla tanındın. Sinema senin için sadece ticari bir getirisi olan materyal olmadı, estetik kaygısını her zaman taşıdın daha güzelini nasıl yaparım düşüncesindeydin. Görüyorsun ya seni senden daha iyi tanıyorum. Anlatacaklarım bu kadar değil elbette. Türkiye’nin ilk “auteur” yönetmenlerindendin. Yenilikleri severdin, üstelik yaptığın yeniliklerin üzerine koyup zirveye çıkmak isterdin her zaman. Yaptığın filmle Türkiye ilk defa yurt dışında sinema alanında büyük bir ödüle sahip oldu (SUSUZ YAZ-1963). Filmin Türk toplumunu yanlış tanıttığını düşünen bazı kimseler tarafından sansüre uğradı, sen ona rağmen pes etmemiştin ve hakkın olanı almıştı (Berlin Film Festivali- Altın Ayı Ödülü).

Toplumun aksayan yönlerini reel bir gözle gördüğün ve başarılı analizler yaptığın için 1965 seçimlerinde İşçi Partisi İstanbul Milletvekili adayı oldun. 12 Mart yönetiminde hapse giren yönetmenler arasında elbette sen de vardın. Sensiz olması zaten düşünülemezdi.

Şimdi onca maceradan sonra öldün, sen kış çocuğusun, çocuk yaz ayında ölmek ne demek, yakıştı mı sana? (6 Ağustos 2012) Ben senin gölgen, şimdi seninle yokluğunla yok oluyorum. Sen var olmadan ben vardım ve şimdi ben de senin yokluğunda yok oluyorum.

ESERLERİ

Yönetmenlik Yaptığı Filmler:

1952- Karanlık Dünya/Aşık Veysel’in Hayatı

1954-Beyaz Cehennem/ Cingöz Recai

1955- Yol Palas Cinayeti

1956- Ölmüş Bir Kadının Evrakı Metrukesi

1958- Dokuz Dağın Efesi

1959- Hicran Yaylası

1960- Gecelerin Ötesi

1960- Şoför Nebahat

1961- Mahalle Arkadaşları

1961- Oy Farfara Farfara

1962- Sahte Nikah

1963- Yılanların Öcü

1962- Acı Hayat

1962- Çifte Kumrular

1964- İstanbul Kaldırımları

1964- Suçlular Aramızda

1964- Susuz Yaz

1965- Sevmek Zamanı

1966- Ölmeyen Aşk

1967-Ayrılsak da Beraberiz

1968- Kuyu

1969- İki Günahsız Kız (İki Hikayeli Film)

1969- Ateşli Çingene

1969- Dağlar Kızı Reyhan

1970- Sevenler Ölmez

1970- Eyvah

1971- Hicran

1971- Makber

1971-Ferdie

1972- Keloğlan’la Can Kız

1972- Sürreya

1973- Bir İntihar

1973- Geçmiş Zaman Elbiseleri

1973- Hanende Melek

1973- Müthiş Bir Tren

1973- Sazlık

1973- Dağdan İnme

1974- Şeytan

1976- İntikam Meleği/Kadın Hamlet

1977- Sensiz Yaşayamam

1982- Preveze Öncesi

Ödülleri

1961- Türk Filmleri Yarışması, Gecelerin Ötesi, En İyi Senaryo

1964- Berlin Film Festivali, En İyi Film

1965- İzmir Enternasyonal Fuarı 1. Film Şenliği, Suçlular Aramızda, En İyi Yönetmen

1969- 1. Adana Altın Koza Film Şenliği, Kuyu, En İyi Yönetmen

1987-24. Antalya Film Şenliği, Kuyu, Onur Ödülü

Kitapları

Atatürk Filmi

Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin Avrupa Birliği Üyesi Olmak Hakkı ve İsteğinin Tarihsel Kaynakları

Mare Nostrum (Bizim Deniz-Yunan Sorunu) (1)

Kaynaklar:

1- www.biyografi.net.tr (E.T. 25.09.2018// 23:28)



01/10/2018



Önceki yazılar

Bir Hayal Yılmaz Güney (01/09/2018)
Bir Kadın, Bir Gezegen (01/08/2018)
Bir Film Analizi: PK (Peekay) (01/06/2018)
Nazi Propagandası ve Sansür (01/05/2018)
ANDREY TARKOVSKİ (01/04/2018)
Lev Kuleshov (01/03/2018)
Dziga Vertov (01/02/2018)
Vsevolod Pudovkin (01/12/2017)
Sergei Mikhaylovich Eisenstein (01/11/2017)
Milli Sinema (Beyaz Sinema) (01/10/2017)
Anadolu’dan Bı̇r Elı̇a Kazan Geçtı̇ (01/09/2017)
Toplumsal Gercekçı̇lı̇k Akımı Bağlamında: Gecelerı̇n Ötesı̇ Fı̇lmı̇ (Metin Erksan) (01/08/2017)
Bir Yönetmen ve Kuramcı: Jean Mitry (01/07/2017)
Sinema ve Propaganda (01/06/2017)