Site İçi Arama

Aşağıdaki formu kullanarak sitemizdeki yazılarda arama yapabilirsiniz.

Müze/Kilise Ayasofya’yı (Trabzon) Camiye Çevirmenin Dayanılmaz Yanlışlığı

Suat Çağlayan

Geçenlerde, memleketim olan Trabzon’a gittim. Ayasofya müzesine de uğramam gerekiyordu. Çünkü Trabzon eski kültür müdür yardımcılarından Veysel Usta bana, «Trabzon’a gelirsen bir kez daha Ayasofya’ya uğra. Belki bir daha onu bu haliyle göremezsin,” demişti.

«Çünkü Trabzon Ayasofya Müzesi, camiye çevrilmek üzere...”

Bu ürkütücü uyarıyı yapan kültür ve tarih araştırmacısı Veysel Usta, zeytin ağaçlarına olan ilgimi bildiğinden, şunu da eklemişti;

«Ayasofya Müzesinin hemen girişinde bir zeytin ağacı var. 1830’larda çekilen bir fotoğrafta o ağaç aynı büyüklükte orada duyuyor. Belki onun da fotoğrafını çekmek istersiniz!”

****

Elbette hemen Ayasofya’ya gittim. 60 yıldan uzun bir zamandır müze olan bu kilisenin önü turist otobüsleriyle doluydu. Aldığım bilgilere göre 2012 yılında 150 bin dolayında insan gezmiş bu müzeyi. Ziyaretçi yabancı turistlerin sayısı ise 30 bin dolayındaymış. Yani her gün ortalama 80-100 turist geliyor Trabzon’a Ayasofya’yı görmeye...

Trabzon’a gelen yabancıların çoğu Ayasofya ve Sümela için geldiklerinden bu rakamın korunması ya da artırılması Trabzon turizmi için büyük önem taşıyor.

Eğer Ayasofya, müze olmaktan çıkarılır ve camiye çevrilirse, Trabzon turistik çekiciliğini yitirecek...

****

Ayasofya’nın camiye çevrileceğini Trabzon Vakıflar Bölge Müdürlüğü açıklamış. Trabzonlu kültür insanları ve turizmciler elbette bu karardan aşırı derecede rahatsız olmuşlar...

Hele de, Diyanet tarafından bir imam kadrosunun bile tahsis edildiğinin yetkililerce açıklanması, korkuları daha da artırmış...

****

Ayasofya üzerinde oynanan oyunlardan en çok rahatsız olanlardan biri de Veysel Usta.

Veysel Usta, Trabzon tarihi ve kültürü üzerinde araştırmalar yapmış ve çok sayıda kitap yazmış bir aydın...Yıllarca Trabzon Kültür Müdür Yardımcısı olarak çalıştıktan sonra, şimdi de KTÜ’de öğrenciler yetiştiriyor, araştırmalar yapıyor...

Trabzon’a gittiğimde, Ayasofya konusunda Veysel Hoca’dan ayrıntılı bilgiler aldım. Sadece kültürel açıdan değil, tarihsel ve hukuksal açılardan da Ayasofya’nın neden cami yapılmaması gerektiğini ayrıntılarıyla anlattı bana...

Şunları öğrendim:

Fatih Trabzon’u 1461’de fethettikten sonra iki kiliseyi camiye çevirmiş.

Başkilise niteliğinde olan Ortahisar Altınbaş Meryem Kilisesi’ni Ortahisar Camisi’ne...

St. Eugenios Kilisesi’ni de Yeni Cuma Camisi’ne...

Yeni işgal edilen yerlerdeki kiliselerin camiye çevrilmesi, bir güç gösterisi olarak kabul edildiğinden doğal kabul ediliyormuş...

Ancak Fatih Sultan Mehmet, Trabzon’u ele geçirdikten sonra Ayasofya Kilisesi’ni camiye çevirmemiş, Sümela Manastırı gibi onun da faaliyetine dokunmamış.

Trabzon Ayasofya Kilisesi Fatih’ten 100 yıl sonra, II. Selim tarafından 1572-1573 yıllarında camiye çevrilmiş...

Fatih, Ortahisar Camisi için bir vakıf kurmuşsa da Ayasofya’yı camiye çevirmediği için onun vakfını kurmamış.

Veysel Usta’nın araştırmalarına göre, bu konuda kanıt veya destek niteliğinde belge yok...

****

Ayasofya Kilisesi’nin kilise ve cami arasında değişen uzun bir yolculuğu olmuş...

1916- 18 arasındaki Rus işgalinde, daha önce üzeri örtülen freskler temizlenmiş. İşgalden sonra yeniden cami yapılmamış, askeri depo ve hastane olarak kullanılmış...

1953 sonrası yeniden cami olarak kullanılırken freskler badana ile kapatılmış.

1958-62 arası ibadet bölümü çok daraltılarak freskler yeniden restore edilmeye başlanmış. 1960’ların başında da, Ayasofya mahallesine bir cami inşa edildiğinden Ayasofya sadece turizme açılmış...

****

O gün bu gündür müze olan Ayasofya, nasıl olmuşsa birilerinin dinine dokunmuş olmalı ki, camiye çevrilmesine karar verilmiş...

Sanki Trabzonlu, Müslümanlığının ne kadar derin olduğunu -bir müze/kiliseyi camiye çevirerek- birilerine kanıtlamak zorundaymış gibi...

Üstelik bu müze, Trabzon turizminin temel direği iken...

****

Veysel Usta düşüncelerini şöyle özetliyor;

«Ayasofya’nın camiye dönüştürülmesi konusunda yetkililerin açıkladıkları gerekçe, Ayasofya’nın fetih sırasında Fatih tarafından camiye çevrildiği söylemidir. Halbuki bu durumu belgeleyen hiçbir belge veya vakfiye kaydı yoktur. Ayasofya’nın, Fatih’ten yaklaşık 100 yıl sonra camiye çevrildiği bilindiğine göre, böyle bir vakıf belgesinin bulunması zaten mümkün değildir. Yani, Ayasofya’yı camiye çevirmek için yapılan uygulamanın hukuksal bir dayanağı yoktur. Karar, hukuksal olmaktan çok siyasi bir karar olarak nitelenebilir.”

Ve çok önemli bir tehlikeye dikkat çekiyor Sayın Usta;

«Şayet bu kararın hukuksal olduğu iddia ediliyorsa, Osmanlı döneminde Hıristiyan vakıfları tarafından desteklenen çok sayıda kilise vardı. Bu durumda onlar da hukuksal süreçten hareketle hak iddia edebilirler. Bu ise Türkiye Cumhuriyeti’nin egemenliği ile bağdaşmaz!”

****

Sevgili Veysel Hoca, AKP’nin yaptığı akıl almaz işlere akıl erdirmeye çalışan bir araştırmacı, bir tarihçi, bir bilim ve kültür adamı.

AKP’nin, başta din olmak üzere her konudan rant elde etmeye çalıştığını ve Ayasofya’ya da bu gözle bakarak Trabzonluları etkilemeye çalıştığını nereden bilsin ki...

Ah Veysel Hoca, ah!

Sen istediğin kadar tarihi gerçekleri araştır...

İstediğin kadar ‘Ayasofya Fatih’ten 100 yıl sonra camiye çevrildi. Bu nedenle Fatih’in kurduğu bir Ayasofya Cami Vakfı olamaz,” de...

İstediğin kadar; «Aman dikkat edin! Kilise vakıfları sizin bu gerekçenizi kullanarak uluslararası mahkemelerde hak iddiasında bulunurlar,” diye onları uyar...

Kimseye duyuramazsın...

Ne AKP’li siyasetçiler ve ne de onların talimatıyla hareket eden bürokratlar seni duymazlar...

****

Ayasofya Müzesi’nin bulunduğu mahallede yurttaşlarımızın rahatlıkla ibadetlerini yapabilecekleri 3 cami ve bir o kadar mescit varken Ayasofya’yı cami yapmaya kalkmak, umudunu turizme bağlayan Trabzon’a karşı büyük bir haksızlıktır...

Ve elbette, Ayasofya gibi dünya kültür mirasına aday olabilecek bir müzenin niteliklerinin yok edilmesi, evrensel kültüre ve insanlığa karşı da suç işlemektir...

****

AKP’li siyasileri ve onların bürokratlarını uyarmak herkesin görevi olmalıdır.

Lütfen dindar Trabzonluların temiz duygularını sömürmeyin...

Çekin elinizi Trabzon’un en güzel kültür ve turizm varlığından...

İbadet her yerde yapılır, ama Ayasofya müzesini yok ederseniz onu bir daha geri getiremezsiniz!



01/05/2013



Yazarın diğer yazıları

Ecevit'e Dil Uzatmanın Hafifliği (01/11/2017)
İYİ Parti'nin kuruluşuna neden katıldım (01/11/2017)
Neden Meral Akşener Hareketi (01/10/2017)
Popülizm Yapanlar Hastaları Vuruyor! (01/09/2017)
İbretlik Bir Öykü (01/08/2017)
Biraz da Futbol (01/07/2017)
Zeytinlikler (01/06/2017)
Referandum Sonrası Bir Analiz (01/05/2017)
Fethullah’ın Kadim Dostları Şimdi Düşman mı? (01/04/2017)
Burhan Özfatura’ya Kulak Verelim! (01/03/2017)
Charlie Chaplin’in “Büyük Diktatör” Filmi ve Bizdeki Versiyonu (01/02/2017)
Paşam, Keşke İşgal Edilen 16 Adadan Birine Çıkabilseydiniz! (01/02/2017)
Diktatörlerin Ruh Sağlığı (01/01/2017)
Yılmaz Büyükerşen’e De Bu Yapılırsa! (01/12/2016)
Gıda Emperyalizmine Karşı Bir Savaşçı: Osman Nuri Koçtürk (01/11/2016)
Durum Ciddi; Sokaklar Kadınlara Zindan Edilecek (01/10/2016)
At İzinin İt İzine Karıştığı Bir Ülkede… (01/09/2016)
Bir Darbe Analizi (01/08/2016)
APTAL PUMA SENDROMU/ PUMA KADIN (30/06/2016)
Herkes MHP'deki umut veren muhalefeti konuşuyor… Peki ya CHP! (01/06/2016)
SANATA TÜKÜRENLERİN YÖNETTİĞİ BİR ÜLKE (01/05/2016)
DOKTORLARIN KRİTİK SEÇİMİ NİSAN’DA (01/04/2016)
 ÖFKE NEREYE GÖTÜRÜR? (01/03/2016)
HP ve TSK Güven Vermek Zorundadır! (01/02/2016)
Biri Nobel’ini Atatürk’e Sunuyor, Diğeri İse… (01/01/2016)
Kurultay Her Zaman Sürpriz Yapabilir! (01/12/2015)
Bu Siyasetçiler Hemen Ayrılmalı ...
Hitler Örneği Akıldan Çıkarılmamalı...
(01/11/2015)
Potamya Kalıntıları İş Başında… (01/10/2015)
Keşke Bu Kadar AKP’ci Olmasaydım! Diyormudur Acaba (01/09/2015)
PKK ile Tahtarevalli Oyunu (01/08/2015)
Koalisyon Denince Akla Önce Saygı Gelmelidir! (01/07/2015)
Seçimlerle İlgili Bir Analiz (01/06/2015)
Ermeni Soykırımı Yalanı Karşısında (Yeni) CHP’yi Yönetenler Neden Tavırsız? (01/05/2015)
“Kozmik” Bilgileri Taşırmanın Günahı Kimlerde? (01/04/2015)
CHP’li Belediyenin Farklı Bir “Gemicik” Öyküsü (01/03/2015)
Gözyaşı Fışkırır, Yağ Yerine Zeytin İçinden (01/02/2015)
CHP’de Tavan, Tabanı Ürkütüyor (01/01/2015)
Emine Ülker Tarhan’ın İstifasının Anlamı (01/12/2014)
CHP Umut Olmalı! (01/11/2014)
CHP’de Umutsuzluk (01/10/2014)
CHP Bu Duruma Nasıl Düşürüldü? (01/09/2014)
Bu “Yaş” ta, Gözyaşı mı? (02/08/2014)
Zeytinliklere ve Zeytinciye Yazık Olacak (01/07/2014)
SOMA’da, 19 Yaşında Ölmenin Sakıncası Yok! (01/06/2014)
Sanatın ve Sanatçının Ölüm Fermanı:TÜSAK (01/05/2014)
Despot, Çöküntüyle Keskinleşir (01/04/2014)
Sadece Hırsızlık mı,Kleptomani mi? (05/03/2014)
Gerçek Kütüphaneci Olabilmek Zor İştir! (01/03/2014)
Grip Aşısı Sömürüsü (01/02/2014)
“Terörizme Destek Veren Ülke” Olmaya Doğru… (01/01/2014)
Zeytinyağı’na Suriye Darbesi (01/01/2014)
Gavat Açılımı (01/12/2013)
AKP ve Çocuk Felci! (01/12/2013)
“Onur ve Arkadaşlık” İstifaları (01/11/2013)
CHP’nin Mazlum/Mağdur Sıkıntısı (01/10/2013)
Şizofren Dış Politika (01/09/2013)
Emine Ülker Tarhan ve Gezi Gençliği (01/08/2013)
Görsel Bir Şölendir Ayvalık (12/07/2013)
Mustafa Kemal Rahat Uyuyabilir: (01/07/2013)
PKK’nın Çekilmesi İyi Analiz Edilmeli… (01/06/2013)
Suriye´deki Dinci Teröristlerin “Muta Nikahlı” Tecavüzleri (01/04/2013)
Tayyip Erdoğan Korkmasın! ABD Ondan İyisini Bulamaz! (01/03/2013)
Büyükerşen’e Bile Bu Yapılırsa (01/02/2013)
E.Ü. İçine Güzel Sanatlar Fakültesi ve Beklentiler (01/02/2013)
Yargıya Güvenin Olmadığı Yerde Osman Özgüven Neden Kalsın Ki? (01/01/2013)
Bir Meslek Örgütü Kendi Ülkesine Karşı Olabilir mi? (01/12/2012)
Cumhuriyet Ne Kadar Tehlikede (01/11/2012)
Türkiye´yi Bölme Görevi (01/10/2012)
Öldürdüler Almina’yı (03/09/2012)
İçerde: Din Sömürüsü ve Kin... Dışarda: Emir Kulu... (01/08/2012)
Kürtaj Yasağı En Çok Yoksul Kadını Vuracak (01/07/2012)
Artık ‘İçimiz’ değil ‘dışımız’ Yansın Belki Uyanırız! (01/06/2012)
Semah’ın Gücü... İzmir’in Kırılganlığı… (01/05/2012)
Afganistan’daki Helikopter Kazası (01/04/2012)
ABD Kafkasya’yı da Karıştırır mı? (01/03/2012)
Sıkıyönetim Mahkemeleri Daha mı İyiydi? (01/02/2012)
Rauf Denktaş´ın Arkasından Sahte Gözyaşları... (17/01/2012)
Cumhuriyet mi, Yoksa Demokrasi mi? (01/01/2012)
İzmir Belediye Baskını ya da Arturo Ui´nin Önlenebilir Yükselişi (01/12/2011)
Pkk’yı Siyasi Yollarla Yok Edemezsin! (01/11/2011)
İki Farklı ‘KALE’, İki Farklı Duyarlılık (01/10/2011)
Terör Örgütünün İki Kolu: PKK ve PKK Holdingi (01/09/2011)
“İnsan Hakları” Bu Ülkelerin Ağzına Yakışmıyor (01/08/2011)
Hukuk Mu Dedin? Hadi Canım Sen De! (01/07/2011)
Üç ‘F’ (Fado, Fatıma, Futbol) ve AKP (01/06/2011)
Onların Demokrasisi Bizi ‘Götürür’ Abi! (01/05/2011)
“Kırk Katır Mı, Kırk Satır Mı?” (01/04/2011)
Ecevit’i Ergenekon İçin Kullanmaya Çalışmasınlar! (01/03/2011)
Tükürün Bu ‘Ucube’ Heykellere! (01/02/2011)
Kılıçdaroğlu Artık Çok Rahat (01/01/2011)
Füze Kalkanı ve Türkiye (03/12/2010)
Rektör Olma Hayali Var, Mantık Yok... (01/11/2010)
Hanefi Avcı´nın Kitabı (01/10/2010)
“Bir Buçuk Cumhuriyetçiler” ve Referandum (01/09/2010)
Yaşasın! Tanzanya ile Vize Kalktı (01/08/2010)
Sevgili Hamas´a Sitemimizdir... (01/07/2010)
Güçlenen CHP Siyaseti Altüst Ediyor (01/06/2010)
Mayıs: Hüzünle Mutluluğun Kol Kola Gezdiği Ay (02/05/2010)
İki İsim, İki Öykü (01/04/2010)
Bakan Yanında ‘Ezik’ Vali (01/03/2010)
Özgürlük mü Dediniz(!) (01/02/2010)