Site İçi Arama

Aşağıdaki formu kullanarak sitemizdeki yazılarda arama yapabilirsiniz.

Gagauz Türkleri

Begümşen Ergenekon

Bundan yıllarca önce arabamı yıkayan bir gençle sobhet ediyordum. Şivesinde dikkatimi çeken bir fark yoktu, kendisi söylemeseydi bir Gagavuz Türkü olduğunu tahmin edemezdim. Gagauzlar geleneksel olarak Dobruca ve Basarabya bölgesinde yerleşiktirler. Sovyetler Birliğinin dağılmasından sonra Moldova Sosyalist Cumhuriyetinden ayrılarak 19 Ağustos 1990 günü Gagauz Cumhuriyetini ilan ettiler. Bayrağın mavi zemini üzerinde kırmızı hatlarla çizilmiş bir bozkurt başı bulunuyordu.

Ancak dört yıl sonra sona oran bu devletçiğin yerine Mart 1995’te Moldovya Parlamentosunun kararıyla, Ukrayna ile arasında kalan Bucak Bölgesinde özerk bir Cumhuriyet olmuşlardır. Merkezleri Komrat’tan başka Çadır ve Vulkaneşt adlı iki şehirden meydana gelir. Televizyon kanallarını karıştırırken arasıra bu üç şehirden yaptıkları Türkçe müzik ve hava durumu yayınlarına rastlarım. Beşalma köyünde Gagauz tarihi, halk bilimi ve sanatı ile ilgili bir müzeleri vardır. 300 binden fazla Gagauz’un büyük bir kısmı Todor Jivkov döneminde diğer Türkler ve Pomaklarla birlikte gördükleri büyük baskı sonucu Bulgarlaşmıştır (Araştırmacı yazar Tudorka Arnaut, Ukrayna, Unesco 1996 Nasreddin Hoca yılı Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara).

GAGAUZ KÜLTÜRÜ

“UZ” Oğuz anlamına gelirken “Gag(a) veya Kaka” iki anlam taşır. Biri “Hak” yani gerçek demek, diğeri ise Uygur ve Türkmen dillerinde ‘yiğit’ veya ‘kahraman’ demektir. Hak veya Gök Oğuzlar Türk Kültürüne sahiptirler. Aslen Şaman (Kam) gelenek ve inançlarına sahiptirler. Tudorka Arnaut’a göre “Bulgarlar, Ruslar, Romenler, Ukaynalılar gibi Ortodoks Hıristiyanların arasında gördükleri baskı nedeniyle, Şamanlıktan bu dine geçmişlerdir. (s. 105).” İlginç olan, Türk kültürlerinde olduğu gibi Hristiyanlıkta Tanrının adı başka olduğu halde bütün Türk Toplulukları gibi Tanrı’ya “Allah” derler. Dualarında, beddualarında büyük benzerlikler vardır. Evlenme ve düğün gelenekleri hemen hemen aynıdır” (s.106). Onların kilimleri Asya ve Türkiye kilimlerindeki ortak bezeme ve nakışlara sahiptir.

https://www.takvim.com.tr 2019

GAGAUZLARIN HOCASI

Nasreddin, Gagauzlar arasında da pek yaygındır. Bilindik fıkralardan başka sadece Gagauzlar tarafından “örülen” örnekler de vardır. Tanasoğlu’nun derlediği fıkralardan bir kaçı şöyledir (s.106):

  • Gözü ağrıyan bir adam Hoca’dan ilaç ister. Aldığı yanıt ise sarsıcıdır: “Geçenlerde dişim ağrıyordu, ne yaptıysam, ağrı dinmedi, bunun üzerine dişimi çıkardım!”.

  • Acemi bir berber Hoca’nın başını tıraş ederken kesmedik yer bırakmaz. Kanayan yerlere pamuk parçaları yapıştırıp onu yolcu eder. Sokakta neolduğunu soranlarıa yanıtı şöyledir: “Kafamın yarısına berber pamuk ekti, öteki yarısına da ben keten ekeceğim”.

Son olarak Nikolay Babaoğlunun 1969’da yayınladığı “Gagauz Folkloru” adlı kitapta Nasrettin Hocanın öğretici şakacılığı şu gülünç fıkra ile anlatılır: “Hoca bir çiçekçi dükkanının önünden geçerken, girip çıkanların yakalarına çiçek taktıklarını görmüş. Dayanamayıp o da girmiş ve yakasına bir çiçek takıp çıkarken, dükkan sahibi parasını istemiş. Hoca bunun üzerine geri dönüp, tekrar dükkana girmiş, az sonra çıkarken, satıcı tekrar parasını Hoca’dan istemiş. Bunun üzerine Hoca “Ne parası? Çiçeği ben taktım, sen de baktın, ödeştik” demiş (s.108). Türkiye’nin akraba soydaşları Gagauz’lara Ankara’nın Tango dünyasında da zaman zaman görmek mümkündür.



01/10/2019



Yazarın diğer yazıları

Atatürk’ün Deniz Sevgisi (01/11/2019)
Eski Mısırda Aile (01/09/2019)
Özsoy Operası - “Ankara” Markalı Piyanomuz - Yeniden Doğuş Operası (01/07/2019)
Pembe Köşk’te Köy Enstitüleri (01/05/2019)
Edebi Eserlerde Fikir Hırsızlığı (01/04/2019)
Frig Kralı Midas (01/03/2019)
Kömürcü Köyü (01/02/2019)
Türklerin Kutsal Mezarları (01/01/2019)
Kaşkayı Yörükleri (01/12/2018)
Emperyalist Yalan Müzesi (01/11/2018)
Hoşhal Melike (01/10/2018)
Malıköy Sakarya Meydan Muharebesi İkmal Üssü ve Havaalanı (01/09/2018)
Güdül Türk Kaya Yazıtları (01/08/2018)
Özcan'a İthafen (01/07/2018)
İnsan Irkı ve Kültür (01/06/2018)
"Gece Vurgunu" Filminin İngilizce Dil Dersinde Kullanılması (01/05/2018)
MUHSİN DURLU – GÜDÜL TÜRK KAYA YAZITLARI VE GİZEMLERİ (01/04/2018)
Bir Kadınlar Günü (01/03/2018)
Kamula: Çağdaş Taş Devri (01/02/2018)
Emek, İnanç ve Raks (01/01/2018)
Töre Filmleri “Atanarjuat” ve “Halam Geldi” (01/12/2017)
Thor: Ragnarok ve Odin’in Ölümü (01/11/2017)
Tangodora (01/11/2017)
Eymir'de Hüzün (01/10/2017)
Atkestanesi (01/09/2017)
Churchill (01/08/2017)
Satıcı, Bir Ayrılık ve Eli’ye Dair (01/05/2017)
Giden Gelmez Dağları - Kuma Davası - Gara Dayı (01/03/2017)
Nutuk - Belge 264 (01/02/2017)
Atatürk: “Yaşamın Amacı Sevinçtir!” (01/11/2016)
Deneysel Arkeologlar Serdar Kılıç ve Thor Heyerdahl (01/10/2016)
NANKING ORDUSUZ KALMAK ve ATEŞ BÖCEKLERİNİN MEZARI (01/09/2016)
ÇÖL KRALİÇESİ BELL ile ARABİSTANLI LAWRENCE (30/06/2016)
KERKENES (01/06/2016)
TÜRK ASILLI İSKANDİNAV ve CERMENLER (01/05/2016)
KÖY ENSTİTÜLERİNİN KURULUŞU (01/04/2016)
Türk Tangosu ve Çağdaşlaşma (01/03/2016)
GÜLAY DİRİ
TÜRKÜ & FADO
(01/02/2016)
Portakal Çiçekleri (01/01/2016)
ANKARA ve EYMİR GÖLÜ (01/12/2015)
Mustafa Kemal Atatürk (01/11/2015)
Atatürk Orman Çiftliği (01/10/2015)
Ürünlü Yemek Sanatı (01/09/2015)
Bir Genç Kadın (01/08/2015)