Site İçi Arama

Aşağıdaki formu kullanarak sitemizdeki yazılarda arama yapabilirsiniz.

Bu Dünyadan Bir Mahmut Makal ve Bir Samir Amin Geçti

Mustafa Kaymakçı

“Tarım ve Gıda Egemenliği için Çıkış Yolu” adlı yazılarımı sürdüreceğim.

Ancak Ağustos 2018’in ilk yarısı içinde yürekleri ve bilinçleri üreten büyük çoğunluktan olan iki dünya insanını, Mahmut Makal ve Samir Amin’i sonsuzluğa uğurladık. Her ikisi de köyü, köylülüğü ve tarımı sosyolojisi, felsefesi ve ekonomi-politikasıyla yorumlayan ve dönüştürmek için emek veren bilgelerdi. Bu bağlamda bize tarım ve gıda egemenliği açısından da yol gösterdiler.

Yıldızlar yoldaşları olsun.

Mahmut Makal ile Köyün İçinden Köy Gerçeği

Mahmut Makal’ı özellikle 68 kuşağı yakından tanır. Köy gerçeğine toplumun gündemine sokan aydınlardan biri olmuştu.

Aslında köy gerçeğini, Cumhuriyetin başlarında edebiyatta dile getirenlerden birisi Yakup Kadri Karaosmanoğlu idi. Kendi dönemi içindeki gerçekçilik anlayışına uygun olarak yazılmış olan Yaban'da Karaosmanoğlu, Birinci Paylaşım (Dünya) Savaşı'nın bitimiyle birlikte Sakarya Savaşı'nın sonuna kadar olan sürede bir Anadolu köyünde, köylüleri, köyün durumunu, Milli Mücadeleye ilişkin tavırlarını bir aydının gözüyle vermişti.

Mahmut Makal’ın farkı köyden yetişen bir aydının, “Bizim Köy” ile köyü tanıtmasıydı. “Bizim Köy” ün ilk baskısı 1950’de Varlık dergisinde “Bir Köy Öğretmeninin Notları” adıyla yayınlamıştı. Kitapta, köy yaşamı, ekonomisi, toplumsal ilişkileri, sağlık koşulları, yanlış değer yargıları, bilgisizlik ve din sömürüsü, kısaca köy gerçeği bütün çıplaklığıyla notlar, anlatılar ve öykülerle ortaya konulmuştu. Bu çıplaklık kimilerini utandırmış, utandırmakla kalmamış, ayıp şeyler kimseye söylenmemeli düşüncesi ile zamanında da şimşekleri üzerine çekmişti.

Kitabın yayınlanmasından sonra ilk aşamada bunu Cumhuriyet Halk Partisi aleyhine kullanmak isteyen Demokrat Parti, kitabı seçim bölgelerinde dağıtmış, “İktidara gelince ilk iş olarak ezilen ve hor görülen köylü kardeşlerimizi kurtaracağız.” demişti. Ancak iktidar olunca da köy gerçeklerini dile getirilmesini engelleyecek, çağdaş düşüncenin önünü tıkayacak, kitabın yazarını ise bürokrasinin kıskacına alacak, kovuşturmalar, yargılamalar ve hapisler ile baskı altında tutmaya çalışılacaktı.

1967 yılında Unesco tarafından dünya gençliğine örnek insan olarak seçilen Mahmut Makal’ın ‘Bizim Köy’ adlı kitabı birçok dile çevrilmiş, övgüyle karşılanmıştı.

Mahmut Makal, tek bir yapıt ile yetinmemiş, sırasıyla, Bizim Köy, 1950, 1966 UNESCO ‘Dünya Kültürüne Hizmet Ödülü'; Köyümden; (Hayal ve Gerçek adıyla 1957’de yeniden basıldı), Memleketin Sahipleri; Kuru Sevda; 17 Nisan; Köye Gidenler; Kalkınma Masalı; Eğitimde Yolumuz Nereye; İplik Pazarı; Kamçı Teslimi; Ötelerin Havası; Halktan Ayrı Düşenler; Köpeksiz Köy; Yer Altında Bir Anadolu; Bu Ne Biçim Ülke; Zulüm Makinesi-Öğretmen Kıyımı; Kokmuş Bir Düzende; Açlık Pınarı; Değişenler (Bizim Köy, 1975), 1977 Türk Dil Kurumu ödülü; Karanlığı Zorlayanlar; Köy Enstitüleri ve Ötesi; Bir İşçinin Günlüğünden; Hayal ve Gerçek-Değişenler; Ağlatı (Denemeler); Faust’un Dediği; Anımsı Acımsı; Bakırdaki Kıvılcım; Köy Enstitüleri ya da Deli Memedin Türküsü gibi yapıtları da üretmiştir.

Üçüncü Dünyanın Düşünürü: Samir Amin

Samir Amin, bilindiği üzere Mısır kökenli Marksist düşünür ve iktisatçı. Birçok eseri var. 1988’de kaleme aldığı “Avrupa Merkezcilik-Bir İdeolojinin Eleştirisi” adlı kitabıyla öncüsü olduğu bağımlılık kuramının doruğuna ulaştığı belirtiliyor.

Ancak özellikle kapitalizmin tarımda milyarlarca insanı topraksızlaştırması, yoksullaştırması, çevreyi yok etmesi ve insanların temel gıda maddelerine erişimini engellemesi konularında dünyanın dikkatini çekmesi üzerine çok önemli tespitleri var.

Bu bağlamda “öncelikle üçüncü dünya ülkelerinde köylülüğün tasfiyesi ile küçük ve orta ölçekli işletmeler yerine kurulması özendirilen dev işletmeler ve sözleşmeli tarım modeli ile üretim ve verimi artırmak olası mı? Köylülüğün tasfiyesi ile açıkta kalacak yaklaşık üç milyar dolayında insana, kentlerde iş var mı?” sorularına verdiği cevaplar çok gerçekçi idi.

Samir Amin, “XXI. Yüzyıl Meydan Okumaları Karşısında Köylü ve İşçi Mücadeleleri, 2008. Özgür Üniversite Yayınları” kitabında bu soruya şöyle cevap veriyor: “…Elli yıllık bir zaman dilimi içinde (dünyada), yılda yüzde 7’lik sürekli bir büyüme hızı gibi hayalci bir hipotez gerçekleşse bile, bu rezervin (yani kentlere gelen üç milyar insanın) üçte birini bile emmeyi beceremez. Yani kapitalizmin doğası gereği, köylü sorununu çözemez ve ortaya koyduğu tek perspektif, gecekondulaşmış bir dünya ve beş milyar fazla insandır.”

Yurtsever iktisatçı Korkut Boratav da, bir yazısında Amin’in görüşü hakkında şunları söylüyor: “İlk bakışta abartılı dahi görünse de bu felaket senaryosunun dikkate alınması gerektiğini düşünüyorum. Ancak, hatırlatmak gerekir ki, bu türden dönüşümün gerçeklemesi için Üçüncü Dünya Tarımında üç ön koşulun tamamlanması gerekiyor: Olağanüstü desteklerle dayalı metropol tarım ürünleri ithalatına tam olarak açılmak; ulusal tarımsal piyasalarda tüm desteklemelere, kamu müdahalelerine son vermek ve tarımsal arazilerde sınırsız metalaşma, yani yabancı sermaye için de alım-satım serbestisi”.

Biz belirtelim, bu üç ön koşul üçüncü dünya ülkelerine dayatılıyor, bir başka deyişle Amin’in olumsuz senaryosu gerçekleştiriliyor.

Samir Amin, bize görünen köyün kılavuz istemediğini, kapitalizmin yarattığı endüstriyel tarımın, köylülüğü yok etmesi yanında insanlığı doyurmaya ve istihdamı sağlamaya yetmediğini gösteren bir aydındı.

Bugünlerde öncelikle bırakınız üçüncü dünya ülkelerinde gözlemlenen yoksullaşma ve büyük ölçüde dağılmakta olan köylü toplumlarının yaşadığı krizi, Türkiye’de de gözlemlenen durum ve tarımımızın içinde bulunduğu dışa bağımlılık ve giderek yoksullaşan köylülük, Samir Amin’in öngörüsünün doğruluğunu göstermiyor mu?

Özetle, Mahmut Makal ve Samir Amin gibi aydınlar yıllar öncesi kapitalizmin yarattığı Amerikan Emperyalizminin içyüzünü bize anlatmaya çalışmışlardı. O zamanlar bu gerçeği görmezlikten gelenler vardı. Şimdilerde Onların uzak öngörülerini görmez gelenler bile paylaşıyor gibi.

Buradan ders çıkarmak gerekmez mi?



01/09/2018



Yazarın diğer yazıları

Andımız ve Reşit Galip (01/11/2018)
Cumhuriyet, Atatürk Ve Tarım/1 (01/11/2018)
Dış Ticarette Gümrük Fonları Tarımsal İç Pazarı Koruyacak Şekilde Düzenlenmeli (01/10/2018)
Toprak Reformu Yapılmalı (01/09/2018)
Tarım’da Aile İşgücü Temelinde Köylü İşletmeleri Desteklenmeli (01/08/2018)
Cumhurbaşkanı Adaylarına Sorular (01/07/2018)
Tarımda Çöküş: Nedenleri Ve Çözüm Yolları/5 (01/06/2018)
Cumhurbaşkanı Adaylarına Çiftçi Soruları (01/06/2018)
İyi Gıda İçin Köylü Modeli Öne Çıkarılmalı! (01/05/2018)
Tarımda Çöküş: Nedenleri ve Çözüm Yolları / 4 (01/05/2018)
TARIMDA ÇÖKÜŞ: NEDENLERİ VE ÇÖZÜM YOLLARI/3 (01/04/2018)
Tarımda Çöküş:Nedenleri Ve Çözüm Yolları/2 (01/03/2018)
Şekerin Tadı Niçin Kaçtı ?/2 (01/03/2018)
Tarımda Çöküş:Nedenleri Ve Çözüm Yolları/1 (01/02/2018)
Pandora’nın Kutusunda Kalan Umut! (01/01/2018)
Kemalizmi Doğru Anlamaya Çalışmak (01/12/2017)
Yaz Müfit, Zaferden Sonra Hükümet Şekli Cumhuriyet Olacaktır (01/12/2017)
6.FİLO “Yankee Go Home” Mitinglerini Anımsatmak! (01/11/2017)
Tarımda Bağımlılığın Bir Boyutu Olarak Et Krizi (01/10/2017)
İzmir Dağlarında Dayanışmanın Çiçekleri : Kooperatifler ve Bir Vakıf (01/09/2017)
İnsanı Bize Öğretmeye Çalışan Yazar: Cengiz Aytmatov (01/08/2017)
Gıda Sektöründe Sömürüden Çıkış Yolu (01/07/2017)
Şeyh Bedreddin 4/ Şeyh Bedreddin Hareketinin Ekonomi-Politiği (01/07/2017)
Şeyh Bedreddin / 3-Şeyh Bedreddin Hareketinin Edebiyatta Yansımaları (01/06/2017)
Suriye Tarımında Yıkım Bizi İlgilendir mi? (01/05/2017)
Şeyh Bedreddin / 2-Şeyh Bedreddin’in Müridleri : BÖRKLÜCE Mustafa ve Torlak Kemal (01/05/2017)
Şeyh Bedreddin / 1-Kuramı Ve Eylemi Üzerine Belgeler Ve Yorumlar (01/04/2017)
Neden Gıda İthalatçısı Olduk? (01/04/2017)
Yunanistan Ve Rumların Enosis Hayali Bitmez -KIBRIS Nereye? /1 (01/03/2017)
Kapitalizm Tarımda Milyarlarca İnsanı Yoksullaştırıyor Mu?/Tarım Nereye/1 (01/02/2017)
Kıbrıs Nereye? (01/02/2017)
Yerli Tohumun Sonuna mı Geldik? (01/01/2017)
Hasta Siempre, Fidel Castro (01/12/2016)
Attila İlhan´ı Anlama (01/11/2016)
Atatürk İdeolojisi'nden Günümüze Dersler (01/11/2016)
Bilimin Savaş/İstila ve İnsanlık Dışı Kullanılması Üzerine (01/10/2016)
Bataklığı Kurutmak (01/09/2016)
Mankurtlaşma Üzerine (01/08/2016)
AVRUPA BİRLİĞİ; HALKLARIN MI YOKSA ŞİRKETLERİN Mİ ÇIKAR BİRLİĞİ? (30/06/2016)
BU ÜLKENİN GEN KAYNAKLARINA SAHİP ÇIKMAK (01/06/2016)
ZEYTİNYAĞLI YİYEMEM AMAN(!) (01/05/2016)
NE OLACAK BU GIDA FİYATLARI YA DA PİYASA EKONOMİSİ FETİŞİZMİ? (01/04/2016)
TARIMDAKİ SÖMÜRÜDEN ÇIKIŞ YOLLARI (01/03/2016)
Gıda Fiyatları Neden Pahalı? (01/02/2016)
İsmet İnönü’den Siyaset Dersleri Niteliğinde Anılar (01/01/2016)
Atatürk'ün Tarım Politikasından Günümüze Dersler (01/12/2015)
Bir Entellektüel Olarak Mustafa Kemal Atatürk (08/11/2015)
DİLİNDEN UTANANLAR (01/11/2015)
Aziz Sancar Üzerine (13/10/2015)
Gıda Üreten Tarımsal Amaçlı Kooperatifler Nasıl Desteklenmeli? (01/10/2015)
Gıda Sektöründe Kooperatifler Neden Öne Çıkmalı? (01/09/2015)
Bu Dünyadan Fikret Otyam Geçti (10/08/2015)
Yunanistan Deneyinden Avrupa Birliği’ni Yeniden Görmek (01/08/2015)
Koalisyon Pazarlığında Çiftçi ve Tarım Öneriler (01/07/2015)
Akademik Kapitalizmin Bilimcilere Getirdiği Olumsuzluklar (01/07/2015)
Karaburun 21. Ütopyalar Toplantısı Üzerine (26/06/2015)
Bilime Akademik Kapitalizm’in Getirdiği Olumsuzluklar (01/06/2015)
Akademik Kapitalizm Ne? (01/05/2015)
Küreselleş(tir)me Sürecinde Dünya’da Bilim ve Teknolojide Yaşanan Değişimler (01/04/2015)
Yunan Algısındaki Türk İmgesinin Kökenleri Üzerine Bir Deneme (01/03/2015)
Çiprazdan Akıl Alanlara…! (11/02/2015)
Meralar Şirketlerin mi, Köylülerin mi Olsun? (01/02/2015)
İktisadi Siyaset Bilmeden Teröre Tanı Koymak! (01/02/2015)
Aziz Nesin’in 99. Doğum Yılında Anımsamak (01/01/2015)
Güler Yüzlü Neoliberalizm Çözüm Yolu İmiş? (01/12/2014)
Televole Ekonomistleri Kimin Hizmetinde? (01/11/2014)
“Emperyalizm ve Türkiye” Kitabı Üzerine (03/10/2014)
“Buğday ile Koyun,Gerisi Oyun” Dediğimiz Ülkemizde,Et Fiyatları Neden Yükseliyor? (01/10/2014)
Ti Sesi Nereden Geliyor? (01/10/2014)
Dünyanın En Zengin Ülkesinde 48 Milyon Aç! (01/09/2014)
İstanbul’u Sel Basması ya da Bilim İle Geleceği Planlama/2 (01/08/2014)
İstanbul’u Sel Basması ya da Bilim İle Geleceği Planlama/1 (01/07/2014)
SOMA’da Ölen İşçilerin Çoğu Tarımdan Ayrılmak Zorunda Bırakılan Çiftçilerdir (01/06/2014)
AKP Neden Yüksek Oy Aldı? (01/05/2014)
2014 Yılı,Neden “Uluslararası Aile Çiftçiliği Yılı” İlan Edildi? (01/04/2014)
Pandora’nın Kutusu,Aslında Sistemin Kutusu Mu? (01/03/2014)
Ege’nin Unutulan Türkleri/2 (01/02/2014)
Ege’nin Unutulan Türkleri/1 (01/01/2014)
Pandoranın Kutusu,Aslında Sistemin Kutusu mu? (01/01/2014)
5. İzmir İktisat Kongresi Üzerine (01/12/2013)
Atatürk ve Oryantalizm (09/11/2013)
Atatürk,Bilim ve Felsefe (08/11/2013)
Atatürk ve Üniversite Devrimi (07/11/2013)
Demokrasi Paketi’nden Toprak Sorununa Çözüm Var mı? (01/11/2013)
“Andımız” Yazarı Dr. Reşit Galip’in Anısına (13/10/2013)
Yerel Seçimler Öncesi, 12 Eylül Askeri Darbesi’ni Nasıl Okumalı? (01/10/2013)
Bayraktar ve Dawkins Oryantalizmin İkiz Kardeşleri mi ? (01/09/2013)
AKP Döneminde Sermayenin Dönüşümü (01/08/2013)
Bu Dünyadan Bir Işıklı Geçti (20/07/2013)
Taksim Gezi Parkı ve Vahşi Kapitalizm (01/07/2013)
Stratejik Plan,Şirket Tarımcılığına Yönelik Olarak Hazırlanmış! (01/06/2013)
Costa-Gavras, “Kapital” filminde de düzenin ipliğini pazara çıkarmaya devam ediyor (01/05/2013)
Kürt Sorunu Topraksız Köylüler Sorunudur (2) (01/04/2013)
Kürt Sorunu Topraksız Köylüler Sorunudur (1) (01/03/2013)
İslam´da Bilimsel İlerleme ve Gerilemenin Tarihsel Nedenleri Üzerine Tezler- 2 (01/02/2013)
İslam´da Bilimsel İlerleme ve Gerilemenin Nedenleri Üzerine Tezler (1) (01/01/2013)
Türkiye Üniversiteleri’nin Kırılma Noktaları (01/12/2012)
Atlantik Ötesinden Alınacak Dersler (01/11/2012)
Gıda Fiyatlarında Spekülasyon Kimin İşine Yarıyor-2 (01/10/2012)
Gıda Fiyatlarında Spekülasyon Kimin İşine Yarıyor? (01/09/2012)
Batı´da Bilimin Gelişimi Üzerine Kimi Tezler (1) (01/08/2012)
Oryantalizmin Kökenleri Üzerine (2) (01/07/2012)
Oryantalizmin Kökenleri Üzerine (1) (01/06/2012)
Bilim Felsefe İlişkisi Üzerine (01/05/2012)
Bilimci ve Politika (01/04/2012)
Avrupa Birliği Çıkmazında Doğru Tanıyı Koyabilmek (01/03/2012)
Yeni TÜBİTAK Başkanı Din Âlimi mi? (01/02/2012)
Bilim ve Teknolojide Osmanlı´dan Kalan Geri Kalmışlık (01/01/2012)
Özelleştirme ve Yabancılaştırma Sürecinde Tarımsal Su (01/12/2011)
Atatürk ve Galiyev (01/11/2011)
Brezilya Topraksız Köylüler Hareketi ve Türkiye (01/10/2011)
Eşitlikçi İftar Sofraları, Kapitalizmin Çöküşüne Mi Bağlı? (01/09/2011)
Umut Etmek ve Direnmek (01/08/2011)
Ti Sesi Nereden Geliyor? (01/07/2011)
Emperyalizmin Kökeni Üzerine Genetik Arayışlar; Emperyal Genler Var Mı? (01/06/2011)
Gıda Egemenliği Açısından Tarım Politikaları ve Kemalizm (01/05/2011)
Türkiye Biliminin Sorunları (01/03/2011)
Dünya’da BT’de Yaşanan Değişimler (01/02/2011)
Dünya Kooperatifçilik Günü’nde Köy-Koop’lar (01/01/2011)
Tarımda Kapitalist Paradigmaya Seçenek ya da Çözümler (03/12/2010)
Türk Mucizesi ve Tarım (04/11/2010)
Gıda Sektöründe Tekelleşme ve Yabancılaşma (01/11/2010)
Attila İlhan´ı Anlama (18/10/2010)
Merhaba (01/10/2010)