Site İçi Arama

Aşağıdaki formu kullanarak sitemizdeki yazılarda arama yapabilirsiniz.

Akademik Kapitalizmin Bilimcilere Getirdiği Olumsuzluklar

Mustafa Kaymakçı

«Bilim, insanlığın eşitsizliğine ve sefaletine çare değilse neye yarar?” Şeyh Bedrettin’den Uyarlama

Sırasıyla kaleme aldığım «Küreselleş(tir)me Sürecinde Dünya’da Bilim ve Teknolojide Yaşanan Değişimler”[1] , «Akademik Kapitalizm Ne?”[2] ve «Bilime Akademik Kapitalizm’in Getirdiği Olumsuzluklar”[3] adlı yazılarımda,Bilim ve Teknoloji(BT)’nin, merkez ülkeler ya da onların denetimindeki tekelci şirketlerin (TŞ) çıkarları doğrultusunda olduğunu, (bunun tersi de söylenebilir),bu durumun refahın ülkeler arasında dağıtımında giderek artan boyutlarda ayrımları da ortaya çıkardığını ve koşut olarak küreselleş(tir)me sürecinde BT‘de yaşanan değişimlerin «Akademik Kapitalizm”i yarattığını ve Akademik Kapitalizm’in gizlilik, çıkar çatışmaları, şirketlerin araştırma sonuçlarını etkileme çabaları gibi başlıca olumsuzlukları üzerinde durmuştum. Bu serinin son yazısında ise Akademik Kapitalizmin Bilimcilere Getirdiği Olumsuzlukları sıralanacaktır.

Akademik kapitalizm, bilimi sermayenin denetimine sokarak topluma verdiği zararın dışında bilimcilere de olumsuzluklar vermektedir ;[4] ;[5]

Bunlardan birincisi, bilimcilere duyulan güvenilirliğin zedelenmesidir. Çünkü bu süreçte akademisyenler özellikle yaşam biçimlerinde toplumun gereksinmelerini değil, piyasa koşullarında kendilerine en fazla kar getirecek şekilde davranabilmektedirler. Bu da, kamu kaynaklı ücretlerini alan bilimcileri toplumun değil, şirketlerin çıkarları doğrultusunda hareket eden bireyler olduğu olgusunu ortaya çıkarmaktadır. Firmaların, araştırma bulgularını açıklamada bilimcilere kabul ettirdiği gizlilik koşulu da, aynı zamanda bilimcilerin kendi arasındaki güvenilirliği de azaltmaktadır. Bilimsel etkinliklerdeki katılımcılar, acaba diğerleri ticari nedenlerle bilgi saklıyor olabilir mi diye düşünmeye başlamışlardır. Bu şekilde bilimciler arasındaki ilişkiler olumsuz bir sürece girmiştir.

İkincisi ise, bilimciler arasında bir tabakalaşmayı ortaya çıkarmasıdır. Firmaların araştırmalarını ve/ ya da danışmanlığını yaparak kendilerine ve üniversitelerine daha fazla para getiren bilimciler ‘’ yeni seçkinler’’ durumuna geçmektedir. Ortaya çıkan bu yeni seçkinler, üniversitelerin biçimlendirilmesi ve yönetimlere daha fazla egemen olmaktadır. Bölümlerine en fazla dışarıdan proje getiren bilimciler, para kazanmanın yanında en saygın kişi olmaya başlamışlardır bile. Bu durum, ‘’ Etik var oluş biçiminin yeniden kurgulanması ve fakülte/bölümlerin varlık nedenlerinin yeniden düzenlenmesi’’ olarak görülmesine yol açmaktadır[6] .

Üçüncüsü ise, bilimcilerin kendilerini ilgilendirmeyen konular ve / ya da hizmet etmek istemedikleri firmalara ya da Akademik Kapitalizme karşı tavır gösteren bilimcileri zorlamaya, hatta yalnızlaştırmaya ve zaman içinde tasfiyeye yönelik olmasıdır. Bir başka deyişle, Akademik Özerklik’e yönelik tehlike giderek artmakla kalmamış, hatta bu özerklik yok olmuştur denebilir.

Sonuç

Bilim, günümüzde toplumsal gelişmeleri etkiliyor, hem de onlardan etkileniyor. Bu bağlamda, bilimin algılanmasında, ideal ve gerçekçi bilim anlayışları olarak adlandırılabilecek iki farklı bakış açısı var. Birinci yaklaşıma göre, bilim yalnızca gerçeği ortaya çıkarılmasına ilişkindir. Bu yaklaşımda da iki uç görüş vardır. Birincisi , ‘’Bilimin herhangi bir toplumsal pratik toplumsal işlevi yoktur ya da en iyi olasılıkla önemsizdir ya da bilim yalnızca entelektüel kurumun bir parçasıdır.’’ şeklinde özetlenebilir. İkinci yaklaşımda, bilimde yararlılığın baskınlığı üzerinedir. Yararlılık eylemin aracı olarak ortaya çıkar ve doğruluğu eylemlerle savunabilir. Bir başka deyişle, doğayı kavrama ve ona egemen olmanın bir aracı olarak kabul edilen bilim anlayışı, aynı zamanda 20. yüzyıldan itibaren üniversitelerde bir uç anlayışı da ortaya çıkarmış bulunuyor. Bunun adı ‘’Akademik Kapitalizm’’ olarak adlandırılmış bulunuyor.

Bilimin ticarileştirilmesini gündeme getiren ‘’ Akademik Kapitalizm’’ öncelikle ABD, giderek Batı’nın diğer kapitalist ülkelerinde, nihayet Türkiye gibi ülkelerde bile egemen bir anlayış olarak ortaya çıkmış olduğu gözlemleniyor.

Ticaretleşme süreci, üniversiteleri salt öğretim-eğitimde değil, bilimsel üretimde de akademik kurumların doğasını değiştirmektedir. Bu süreç, üniversiteleri yalnız büyük sermayenin emrine sokmamakta, bilimcilerde aç gözlülük ve ahlaki çöküntünün de boy atmasına neden olmaktadır.

Ticaretleşme henüz geri dönülmez bir noktada mı? Bu belki kapitalizmin geleceğine ait verilecek yanıt ile ilişkindir. Bir başka deyişle toplumsal sınıf ve katmanların gösterecekleri direnç ile bağlantılıdır, bir rejim meselesidir.

Burada, şimdilik kapitalizmi dönüştürme konusunda direncin, Batı’nın kendi iç dinamiklerinden çıkamayacağı söylenebilir. Yaşanmış ve yaşanmakta olan dünya pratikleri bize bunu göstermiştir. Dönüştürmenin, büyük olasılıkla Doğu’dan, ağırlıklı olarak geçmişte ‘’ Mazlum Uluslar’’ olarak nitelenen üçüncü dünyadan geleceği söylenebilir[7] .Nedeni şu;

Dünyada uluslararası ve buna bağlı olarak sınıfsal sömürü, en az eskisi kadar, hatta daha ileri düzeyde varlığını sürdürmeye devem ediyor. Emperyal kapitalizm, savaş sanayisi ile ayakta kalabiliyor. Bu nedenle her yerde savaş çıkartıyor, uygarlıkları ortadan kaldırıyor. Uygar geçinen Batı’nın başka çaresi kalmadı. Ancak, Batı’nın emekçileri de, emperyalistlerin işlediği bu suçları dünya sömürüsünden pay aldıkları için görmezlikten geliyorlar, açıkça suçu paylaşıyorlar.

Bu kapsamda, bilimcilerin Türkiye’de de üniversitelerin ‘’Akademik Kapitalizm’’ yaklaşımlarıyla ‘’Ticarileştirilmesi’’ konusunu, kendi işlevleri açısından da düşünmeleri ve sorgulanmasını gündeme getirmeleri gerekmektedir. Ancak bunun, bireysel olmaktan çok kolektif bir karşı duruşu gerçekleştirmek ve örgütlenmeden geçtiği açıktır. Bu da kolaylıkla gerçekleştirilecek bir eylem değildir. Toplumun diğer çalışan katmanlarınca güç birliğini gerektiren bir süreçle şekillenecektir. Çabamız ve beklentimiz budur.


[1]Kaymakçı,M.,2015.Küreselleş(tir)me Sürecinde Dünya’da Bilim ve Teknolojide Yaşanan Değişimler.www.dagarcikturkiye.com/Nisan2015

[2] Kaymakçı,M.,2015.Akademik Kapitalizm Ne? .www.dagarcikturkiye.com/Mayıs2015

[3]Kaymakçı,M.,2015.Bilime Akademik Kapitalizm’in Getirdiği Olumsuzluklar.www.dagarcikturkiye.com/Haziran2015

[4] Bülbül, T., 2006. Dönüşen Üniversitelerin Dönüştürdükleri Araştırma Kavramı ve Pratikleri. Ölçü, Mühendislikte, Mimarlıkta ve Planlamada.

[5] Bok, D., 2007. Piyasa Ortamında Üniversiteler. Yüksek Öğretimin Ticarileşmesi. Birinci Baskı (Çeviri; Yıldırm, B.) İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul.

[6] Dikmen, A. A., 2001. Fil Kulede Para Başmak. Birikim Dergisi.142-143.

[7] Kaymakçı, M., 2011.Atatürk ve Galiev. Düşün Yazıları.



01/07/2015



Yazarın diğer yazıları

6.FİLO “Yankee Go Home” Mitinglerini Anımsatmak! (01/11/2017)
Tarımda Bağımlılığın Bir Boyutu Olarak Et Krizi (01/10/2017)
İzmir Dağlarında Dayanışmanın Çiçekleri : Kooperatifler ve Bir Vakıf (01/09/2017)
İnsanı Bize Öğretmeye Çalışan Yazar: Cengiz Aytmatov (01/08/2017)
Gıda Sektöründe Sömürüden Çıkış Yolu (01/07/2017)
Şeyh Bedreddin 4/ Şeyh Bedreddin Hareketinin Ekonomi-Politiği (01/07/2017)
Şeyh Bedreddin / 3-Şeyh Bedreddin Hareketinin Edebiyatta Yansımaları (01/06/2017)
Suriye Tarımında Yıkım Bizi İlgilendir mi? (01/05/2017)
Şeyh Bedreddin / 2-Şeyh Bedreddin’in Müridleri : BÖRKLÜCE Mustafa ve Torlak Kemal (01/05/2017)
Şeyh Bedreddin / 1-Kuramı Ve Eylemi Üzerine Belgeler Ve Yorumlar (01/04/2017)
Neden Gıda İthalatçısı Olduk? (01/04/2017)
Yunanistan Ve Rumların Enosis Hayali Bitmez -KIBRIS Nereye? /1 (01/03/2017)
Kapitalizm Tarımda Milyarlarca İnsanı Yoksullaştırıyor Mu?/Tarım Nereye/1 (01/02/2017)
Kıbrıs Nereye? (01/02/2017)
Yerli Tohumun Sonuna mı Geldik? (01/01/2017)
Hasta Siempre, Fidel Castro (01/12/2016)
Attila İlhan´ı Anlama (01/11/2016)
Atatürk İdeolojisi'nden Günümüze Dersler (01/11/2016)
Bilimin Savaş/İstila ve İnsanlık Dışı Kullanılması Üzerine (01/10/2016)
Bataklığı Kurutmak (01/09/2016)
Mankurtlaşma Üzerine (01/08/2016)
AVRUPA BİRLİĞİ; HALKLARIN MI YOKSA ŞİRKETLERİN Mİ ÇIKAR BİRLİĞİ? (30/06/2016)
BU ÜLKENİN GEN KAYNAKLARINA SAHİP ÇIKMAK (01/06/2016)
ZEYTİNYAĞLI YİYEMEM AMAN(!) (01/05/2016)
NE OLACAK BU GIDA FİYATLARI YA DA PİYASA EKONOMİSİ FETİŞİZMİ? (01/04/2016)
TARIMDAKİ SÖMÜRÜDEN ÇIKIŞ YOLLARI (01/03/2016)
Gıda Fiyatları Neden Pahalı? (01/02/2016)
İsmet İnönü’den Siyaset Dersleri Niteliğinde Anılar (01/01/2016)
Atatürk'ün Tarım Politikasından Günümüze Dersler (01/12/2015)
Bir Entellektüel Olarak Mustafa Kemal Atatürk (08/11/2015)
DİLİNDEN UTANANLAR (01/11/2015)
Aziz Sancar Üzerine (13/10/2015)
Gıda Üreten Tarımsal Amaçlı Kooperatifler Nasıl Desteklenmeli? (01/10/2015)
Gıda Sektöründe Kooperatifler Neden Öne Çıkmalı? (01/09/2015)
Bu Dünyadan Fikret Otyam Geçti (10/08/2015)
Yunanistan Deneyinden Avrupa Birliği’ni Yeniden Görmek (01/08/2015)
Koalisyon Pazarlığında Çiftçi ve Tarım Öneriler (01/07/2015)
Karaburun 21. Ütopyalar Toplantısı Üzerine (26/06/2015)
Bilime Akademik Kapitalizm’in Getirdiği Olumsuzluklar (01/06/2015)
Akademik Kapitalizm Ne? (01/05/2015)
Küreselleş(tir)me Sürecinde Dünya’da Bilim ve Teknolojide Yaşanan Değişimler (01/04/2015)
Yunan Algısındaki Türk İmgesinin Kökenleri Üzerine Bir Deneme (01/03/2015)
Çiprazdan Akıl Alanlara…! (11/02/2015)
Meralar Şirketlerin mi, Köylülerin mi Olsun? (01/02/2015)
İktisadi Siyaset Bilmeden Teröre Tanı Koymak! (01/02/2015)
Aziz Nesin’in 99. Doğum Yılında Anımsamak (01/01/2015)
Güler Yüzlü Neoliberalizm Çözüm Yolu İmiş? (01/12/2014)
Televole Ekonomistleri Kimin Hizmetinde? (01/11/2014)
“Emperyalizm ve Türkiye” Kitabı Üzerine (03/10/2014)
“Buğday ile Koyun,Gerisi Oyun” Dediğimiz Ülkemizde,Et Fiyatları Neden Yükseliyor? (01/10/2014)
Ti Sesi Nereden Geliyor? (01/10/2014)
Dünyanın En Zengin Ülkesinde 48 Milyon Aç! (01/09/2014)
İstanbul’u Sel Basması ya da Bilim İle Geleceği Planlama/2 (01/08/2014)
İstanbul’u Sel Basması ya da Bilim İle Geleceği Planlama/1 (01/07/2014)
SOMA’da Ölen İşçilerin Çoğu Tarımdan Ayrılmak Zorunda Bırakılan Çiftçilerdir (01/06/2014)
AKP Neden Yüksek Oy Aldı? (01/05/2014)
2014 Yılı,Neden “Uluslararası Aile Çiftçiliği Yılı” İlan Edildi? (01/04/2014)
Pandora’nın Kutusu,Aslında Sistemin Kutusu Mu? (01/03/2014)
Ege’nin Unutulan Türkleri/2 (01/02/2014)
Ege’nin Unutulan Türkleri/1 (01/01/2014)
Pandoranın Kutusu,Aslında Sistemin Kutusu mu? (01/01/2014)
5. İzmir İktisat Kongresi Üzerine (01/12/2013)
Atatürk ve Oryantalizm (09/11/2013)
Atatürk,Bilim ve Felsefe (08/11/2013)
Atatürk ve Üniversite Devrimi (07/11/2013)
Demokrasi Paketi’nden Toprak Sorununa Çözüm Var mı? (01/11/2013)
“Andımız” Yazarı Dr. Reşit Galip’in Anısına (13/10/2013)
Yerel Seçimler Öncesi, 12 Eylül Askeri Darbesi’ni Nasıl Okumalı? (01/10/2013)
Bayraktar ve Dawkins Oryantalizmin İkiz Kardeşleri mi ? (01/09/2013)
AKP Döneminde Sermayenin Dönüşümü (01/08/2013)
Bu Dünyadan Bir Işıklı Geçti (20/07/2013)
Taksim Gezi Parkı ve Vahşi Kapitalizm (01/07/2013)
Stratejik Plan,Şirket Tarımcılığına Yönelik Olarak Hazırlanmış! (01/06/2013)
Costa-Gavras, “Kapital” filminde de düzenin ipliğini pazara çıkarmaya devam ediyor (01/05/2013)
Kürt Sorunu Topraksız Köylüler Sorunudur (2) (01/04/2013)
Kürt Sorunu Topraksız Köylüler Sorunudur (1) (01/03/2013)
İslam´da Bilimsel İlerleme ve Gerilemenin Tarihsel Nedenleri Üzerine Tezler- 2 (01/02/2013)
İslam´da Bilimsel İlerleme ve Gerilemenin Nedenleri Üzerine Tezler (1) (01/01/2013)
Türkiye Üniversiteleri’nin Kırılma Noktaları (01/12/2012)
Atlantik Ötesinden Alınacak Dersler (01/11/2012)
Gıda Fiyatlarında Spekülasyon Kimin İşine Yarıyor-2 (01/10/2012)
Gıda Fiyatlarında Spekülasyon Kimin İşine Yarıyor? (01/09/2012)
Batı´da Bilimin Gelişimi Üzerine Kimi Tezler (1) (01/08/2012)
Oryantalizmin Kökenleri Üzerine (2) (01/07/2012)
Oryantalizmin Kökenleri Üzerine (1) (01/06/2012)
Bilim Felsefe İlişkisi Üzerine (01/05/2012)
Bilimci ve Politika (01/04/2012)
Avrupa Birliği Çıkmazında Doğru Tanıyı Koyabilmek (01/03/2012)
Yeni TÜBİTAK Başkanı Din Âlimi mi? (01/02/2012)
Bilim ve Teknolojide Osmanlı´dan Kalan Geri Kalmışlık (01/01/2012)
Özelleştirme ve Yabancılaştırma Sürecinde Tarımsal Su (01/12/2011)
Atatürk ve Galiyev (01/11/2011)
Brezilya Topraksız Köylüler Hareketi ve Türkiye (01/10/2011)
Eşitlikçi İftar Sofraları, Kapitalizmin Çöküşüne Mi Bağlı? (01/09/2011)
Umut Etmek ve Direnmek (01/08/2011)
Ti Sesi Nereden Geliyor? (01/07/2011)
Emperyalizmin Kökeni Üzerine Genetik Arayışlar; Emperyal Genler Var Mı? (01/06/2011)
Gıda Egemenliği Açısından Tarım Politikaları ve Kemalizm (01/05/2011)
Türkiye Biliminin Sorunları (01/03/2011)
Dünya’da BT’de Yaşanan Değişimler (01/02/2011)
Dünya Kooperatifçilik Günü’nde Köy-Koop’lar (01/01/2011)
Tarımda Kapitalist Paradigmaya Seçenek ya da Çözümler (03/12/2010)
Türk Mucizesi ve Tarım (04/11/2010)
Gıda Sektöründe Tekelleşme ve Yabancılaşma (01/11/2010)
Attila İlhan´ı Anlama (18/10/2010)
Merhaba (01/10/2010)